Παλαιά Διαθήκη Καινή Διαθήκη
ΓΕΝΕΣΙΣ
ΕΞΟΔΟΣ
ΛΕΥΙΤΙΚΟΝ
ΑΡΙΘΜΟΙ
ΔΕΥΤΕΡΟΝΟΜΙΟΝ
ΙΗΣΟΥΣ ΤΟΥ ΝΑΥΗ
ΚΡΙΤΑΙ
ΡΟΥΘ
ΒΑΣΙΛΕΙΩΝ Α΄
ΒΑΣΙΛΕΙΩΝ B΄
ΒΑΣΙΛΕΙΩΝ Γ΄
ΒΑΣΙΛΕΙΩΝ Δ΄
ΠΑΡΑΛΕΙΠΟΜΕΝΩΝ Α΄
ΠΑΡΑΛΕΙΠΟΜΕΝΩΝ Β΄
ΕΣΔΡΑΣ Α΄
ΕΣΔΡΑΣ Β΄
ΝΕΕΜΙΑΣ
ΤΩΒΙΤ
ΙΟΥΔΙΘ
ΕΣΘΗΡ
ΜΑΚΚΑΒΑΙΩΝ Α΄
ΜΑΚΚΑΒΑΙΩΝ Β΄
ΜΑΚΚΑΒΑΙΩΝ Γ΄
ΨΑΛΜΟΙ
ΙΩΒ
ΠΑΡΟΙΜΙΑΙ
ΕΚΚΛΗΣΙΑΣΤΗΣ
ΑΣΜΑ ΑΣΜΑΤΩΝ
ΣΟΦΙΑ ΣΟΛΟΜΩΝΤΟΣ
ΣΟΦΙΑ ΣΕΙΡΑΧ
ΩΣΗΕ
ΑΜΩΣ
ΜΙΧΑΙΑΣ
ΙΩΗΛ
ΟΒΔΙΟΥ
ΙΩΝΑΣ
ΝΑΟΥΜ
ΑΒΒΑΚΟΥΜ
ΣΟΦΟΝΙΑΣ
ΑΓΓΑΙΟΣ
ΖΑΧΑΡΙΑΣ
ΜΑΛΑΧΙΑΣ
ΗΣΑΪΑΣ
ΙΕΡΕΜΙΑΣ
ΒΑΡΟΥΧ
ΘΡΗΝΟΙ ΙΕΡΕΜΙΟΥ
ΕΠΙΣΤΟΛΗ ΙΕΡΕΜΙΟΥ
ΙΕΖΕΚΙΗΛ
ΔΑΝΙΗΛ - ΒΗΛ ΚΑΙ ΔΡΑΚΩΝ
ΜΑΚΚΑΒΑΙΩΝ Δ΄
ΚΑΤΑ ΜΑΤΘΑΙΟΝ
ΚΑΤΑ ΜΑΡΚΟΝ
ΚΑΤΑ ΛΟΥΚΑΝ
ΚΑΤΑ ΙΩΑΝΝΗΝ
ΠΡΑΞΕΙΣ ΤΩΝ ΑΠΟΣΤΟΛΩΝ
ΠΡΟΣ ΡΩΜΑΙΟΥΣ
ΠΡΟΣ ΚΟΡΙΝΘΙΟΥΣ Α΄
ΠΡΟΣ ΚΟΡΙΝΘΙΟΥΣ Β΄
ΠΡΟΣ ΓΑΛΑΤΑΣ
ΠΡΟΣ ΕΦΕΣΙΟΥΣ
ΠΡΟΣ ΦΙΛΙΠΠΗΣΙΟΥΣ
ΠΡΟΣ ΚΟΛΟΣΣΑΕΙΣ
ΠΡΟΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΕΙΣ Α΄
ΠΡΟΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΕΙΣ Β΄
ΠΡΟΣ ΤΙΜΟΘΕΟΝ Α΄
ΠΡΟΣ ΤΙΜΟΘΕΟΝ Β΄
ΠΡΟΣ ΤΙΤΟΝ
ΠΡΟΣ ΦΙΛΗΜΟΝΑ
ΠΡΟΣ ΕΒΡΑΙΟΥΣ
ΕΠΙΣΤΟΛΗ ΙΑΚΩΒΟΥ
Α΄ ΕΠΙΣΤΟΛΗ ΠΕΤΡΟΥ
Β΄ ΕΠΙΣΤΟΛΗ ΠΕΤΡΟΥ
Α΄ ΕΠΙΣΤΟΛΗ ΙΩΑΝΝΟΥ
Β΄ ΕΠΙΣΤΟΛΗ ΙΩΑΝΝΟΥ
Γ΄ ΕΠΙΣΤΟΛΗ ΙΩΑΝΝΟΥ
ΕΠΙΣΤΟΛΗ ΙΟΥΔΑ
ΑΠΟΚΑΛΥΨΙΣ ΙΩΑΝΝΟΥ
Τίτλος:Μία περιγραφὴ τῆς Κωνσταντινούπολης
Συγγραφέας: Runciman Steven
Κατηγορία:Βυζαντινή Ἱστορία
Θέμα: Ἱστορία, Ἱστορικό περιβάλλον, Πόλις
Πηγή/Έκδοση:Βυζαντινὸς Πολιτισμός, ἔκδ. Γαλαξίας - Ἐρμείας
Χρ.Έκδοσης:2004
Ἐννόημα
! Τὸν 5ο ἤδη αἰώνα ὁ πληθυσμὸς τῆς Κωνσταντινούπολης, χωρὶς τὰ προάστειά της, πρέπει νὰ ἦταν περίπου ἕνα ἑκατομμύριο καὶ ὁ ἀριθμὸς αὐτὸς διατηρήθηκε κατὰ προσέγγιση ὥς τὴ λατινικὴ κατάκτηση. Μετὰ τὴ λατινικὴ κατάκτηση ὅμως ἄρχισε νὰ λιγοστεύει μὲ γρήγορο ρυθμό, ὥσπου τὸ 1453 αὐτοὶ ποὺ ἔμεναν δὲν ἦταν οὔτε ἑκατὸ χιλιάδες.
 
! Ἡ ἔκταση τῆς Πόλης ἦταν πολὺ πιὸ μεγάλη καὶ ἀπὸ ὅσο θὰ δικαιολογοῦσε ἕνας τέτοιος ἀριθμός. Ἡ βάση τοῦ Τριγώνου, ὅπου ἦταν χτισμένη, εἶχε περίπου ἐφτάμιση χιλιόμετρα μῆκος καὶ ἐκεῖ, σὲ διπλὴ γραμμή, ἀπὸ τὸν Μαρμαρὰ ὥς τὸν Κεράτιο κόλπο, ἐκτείνονταν τὰ χερσαῖα τείχη, ποὺ εἶχε χτίσει ὁ Θεοδόσιος Β', μὲ τὶς ἕντεκα πύλες τους, ἐκ περιτροπῆς μία στρατιωτικὴ καὶ μία πολιτική. Ἀπὸ τὶς δύο ἄκρες τους ἄρχιζαν τὰ θαλάσσια τείχη, ποὺ τὸ καθένα εἶχε δέκα περίπου χιλιόμετρα μῆκος, γιὰ νὰ συναντηθοῦν στὴν ἀμβλεία κορυφὴ τοῦ τριγώνου στὸ Βόσπορο.
 
! Ἀπὸ τὴν πλευρὰ τοῦ Κερατίου κόλπου ἡ ὄψη τῆς Πόλης ἦταν τελείως διαφορετική. Ἐκεῖ, μπρὸς ἀπὸ τὰ τείχη, ἔβλεπε κανεὶς μία ἀκτὴ πού, μὲ τὴν πάροδο τῶν αἰώνων, συνεχῶς μεγάλωνε, γεμάτη προβλῆτες, ἀποθῆκες καὶ ἀποβάθρες, ὅπου ἦταν ἀγκυροβολημένα τὰ ἐμπορικὰ πλοῖα, καὶ λίγο πιὸ πέρα ἔβλεπε κανεὶς καὶ σπίτια χτισμένα μέσα στὸ νερὸ ἀπάνω σὲ πασσάλους. Ἀπὸ πίσω ἕνα πλῆθος πύλες ἔβγαζαν στὶς ἐμπορικὲς συνοικίες. Ἐκεῖ δὲν ἔβλεπε κανεὶς πολλὴ πρασινάδα. Οἱ πιὸ ἀπότομες πλαγιές, ποὺ ἀνέβαιναν στὴν κεντρικὴ κορυφή, ἦταν γεμάτες σπίτια, ἐκτὸς ἀπὸ τὴ συνοικία τοῦ φρουρίου στὴν ἀνατολικὴ ἄκρη καὶ τὴν ἀκόμα μεγαλύτερη περιοχὴ τῶν Βλαχερνῶν, στὸ ἀκρότατο δυτικὸ σημεῖο, ὅπου ἕνα αὐτοκρατορικὸ παλάτι καὶ μία πολὺ ἱερὴ ἐκκλησία ἔδιναν σὲ ὅλη τὴ συνοικία ἕναν τόνο ἀρχοντιᾶς.
 
! Ἰδιαίτερη ἀριστοκρατικὴ συνοικία δὲν ὑπῆρχε. Παλάτια, καλύβες καὶ σπιτάκια ἦταν ὅλα στριμωγμένα κοντὰ - κοντά. Οἱ πλούσιοι ἔχτιζαν τὰ σπίτια τοὺς κατὰ τὸν παλιὸ ρωμαϊκὸ τρόπο: διώροφα, μὲ πρόσοψη γυμνή, καὶ μὲ μία ἐσωτερικὴ αὐλὴ ποὺ πότε - πότε ἦταν σκεπασμένη καὶ ποὺ συνήθως τὴν στόλιζαν μὲ καμιὰ δεξαμενή, ἀλλὰ καὶ μὲ ὅ,τι ἄλλο ἐξωτικὸ στολίδι τοὺς περνοῦσε ἀπὸ τὴ φαντασία τους. Τὰ φτωχότερα σπίτια εἶχαν μπαλκόνια ἢ παράθυρα, ποὺ ἐξεῖχαν πάνω ἀπὸ τὸ δρόμο, καὶ ἀπὸ κεῖ οἱ πιὸ ἀργόσχολες νοικοκυρὲς παρακολουθοῦσαν τὴν καθημερινὴ ζωὴ τῶν γειτόνων τους. Οἱ δρόμοι αὐτοὶ μὲ τὶς κατοικίες εἶχαν χτιστεῖ κυρίως ἀπὸ ἰδιῶτες καὶ ἐργολάβους, ἕνας νόμος ὅμως τοῦ Ζήνωνος προσπάθησε νὰ βάλει κάποια τάξη.
 
! Οἱ δρόμοι ἔπρεπε νὰ ἔχουν 3,60 μέτρα πλάτος, τὰ μπαλκόνια ἔπρεπε νὰ ἀπέχουν τουλάχιστον 3 μέτρα ἀπὸ τὸν ἀπέναντι τοῖχο καὶ νὰ βρίσκονται σὲ 4,50 μέτρα ὕψος ἀπὸ τὸ ἔδαφος. Οἱ ἐξωτερικὲς σκάλες ἀπαγορεύονταν καὶ ἐκεῖ ποὺ οἱ δρόμοι ἦταν κιόλας χτισμένοι καὶ ἦταν στενώτεροι ἀπὸ 3,60 μέτρα, δὲν ἐπιτρέπανε μεγάλα παράθυρα γιὰ θέα, μονάχα δικτυωτὰ γιὰ ἀερισμό. Αὐτὸς ὁ νόμος ἔμεινε ὥς τὸ τέλος ὁ καταστατικὸς χάρτης τῆς βυζαντινῆς πολεοδομίας. Ὑπῆρχαν αὐστηροὶ κανονισμοὶ γιὰ τοὺς ὑπονόμους, ποὺ ὅλοι ἔβγαζαν στὴ θάλασσα. Κανένας, ἐκτὸς ἀπὸ πρόσωπα αὐτοκρατορικά, δὲν μποροῦσε νὰ ταφεῖ μέσα στὴν Πόλη. Σὲ κάθε ἐνορία ὑπῆρχαν ὑγειονομικοὶ ὑπάλληλοι ποὺ ἡ δουλειὰ τους ἦταν νὰ φροντίζουν μὲ κάθε λεπτομέρεια γιὰ τὴ δημοσία ὑγεία.
 
! Σὲ ἀντίθεση μὲ τοὺς δρόμους ποὺ ἦταν στενοί, ὑπῆρχαν μεγάλα δημόσια πάρκα ποὺ τὰ συντηροῦσε μὲ ἔξοδά του ὁ δῆμος. Τὸ Μέγα Παλάτιον καὶ ὁ περίβολός του ἔπιαναν ὁλόκληρη τὴν νοτιοανατολικὴ γωνία τῆς Πόλης καὶ τὰ διάφορα κτίριά του ἦταν ἁπλωμένα σὲ μία ἔκταση σχεδὸν ἑνάμιση χιλιομέτρου. Δίπλα ἦταν τὸ παλάτι τοῦ πατριάρχη μὲ τὰ παραρτήματά του καὶ σὲ ὅλη τὴν Πόλη ὑπῆρχαν καὶ πολλὰ ἄλλα αὐτοκρατορικὰ παλάτια. Σὲ κάθε σχεδὸν γωνία ἔβλεπε κανεὶς ἐκκλησίες. Ὑπῆρχαν οἱ μεγάλες ἐκκλησίες τῆς Ἁγίας Σοφίας, τῶν Ἁγίων Ἀποστόλων καὶ ἡ Νέα τοῦ Βασιλείου Α' καὶ πλῆθος ἄλλες μικρότερες. Σὲ πολλὲς ἀπ' αὐτὲς ἦταν προσαρτημένα μοναστήρια, μέσα σὲ πελώριους σκυθρωποὺς περιβόλους, καθὼς καὶ νοσοκομεῖα, ὀρφανοτροφεῖα καὶ πανδοχεῖα. Ὑπῆρχαν τὰ κτίρια τοῦ πανεπιστημίου, βιβλιοθῆκες, ὑδραγωγεῖα, δεξαμενές, δημόσια λουτρά, καὶ πάνω ἀπὸ ὅλα ὁ μεγάλος ἱππόδρομος. Ἕνα ἄγαλμα τῆς Ἀφροδίτης ἔδειχνε τὸ μοναδικὸ οἶκο ἀνοχῆς τῆς Πόλης, στὴ συνοικία ποὺ λεγόταν Ζεῦγμα, στὸν Κεράτιο κόλπο.
 
! Γύρω ἀπὸ τὴν Πόλη ἦταν τὰ προάστεια, ποὺ ἄλλα, ὅπως ἡ Χαλκηδὼν καὶ ἀργότερα ὁ ἰταλικὸς Γαλατᾶς, ἦταν πολυάσχολες ἐμπορικὲς πόλεις, καὶ ἄλλα, ὅπως τὸ Ἱερόν, ὅπου ἡ Θεοδώρα εἶχε τὸ ἀγαπημένο της παλάτι, καὶ τὰ χωριὰ τοῦ Βοσπόρου, ἦταν κυρίως ἐξοχὲς ὅπου πήγαιναν τὸ καλοκαίρι οἱ πλούσιοι. Στὶς Πηγές, ἔξω ἀκριβῶς ἀπὸ τὰ τείχη, ὑπῆρχε μία ὀνομαστὴ ἐκκλησία τῆς Παναγίας. Στὸ Ἕβδομον, σὲ ἀπόσταση δέκα χιλιομέτρων ἀπὸ τὸ μίλιον, τὸν χιλιομετρικὸ δείχτη τῆς πύλης τοῦ Μεγάλου Παλατίου, ὑπῆρχε ἕνας περίφημος χῶρος παρελάσεων, ὅπου διαδραματίστηκαν πολλὰ σημαντικὰ ἐπεισόδια τῆς βυζαντινῆς ἱστορίας.
 
! Γιὰ τὴν ἐξωτερικὴ ὄψη τῆς Πόλης, τὴν ἐποχὴ τῆς ἀκμῆς της, μόνο εἰκασίες μποροῦμε νὰ κάνουμε. Οἱ φανταστικοὶ θόλοι καὶ τὰ ἀετώματα καὶ οἱ χρωματιστὲς ἁψίδες, ποὺ ἀποτελοῦν τὸ φόντο στὶς μικρογραφίες τῶν ἱστορημένων χειρογράφων, μᾶς δίνουν μία εἰκόνα πιὸ λαμπρὴ ἀπ' τὴν πραγματική, γιατί οἱ βυζαντινοὶ ἀρχιτέκτονες τὶς ὡραιότερες δημιουργίες τους τὶς φύλαγαν γιὰ τὰ ἐσωτερικά. Ἀκόμα ὅμως καὶ ἐπὶ Παλαιολόγων, ὅταν τεράστιες ἐκτάσεις τῆς Πόλης κείτονταν σὲ ἐρείπια καὶ τὸ ἴδιο τὸ Μέγα Παλάτιον δὲν ἦταν πιὰ κατοικήσιμο, ἐξακολουθοῦσε καὶ τότε νὰ κάνει ἐντύπωση στοὺς ταξιδιῶτες ἡ μεγαλοπρέπεια τῆς Κωνσταντινούπολης.
 
Μία περιγραφὴ τῆς Κωνσταντινούπολης
Runciman Steven
Bookmark and Share

Ἡ Θεία Λειτουργία

Ἡ Ἐκκλησία εἶναι ὁ λαὸς τοῦ Θεοῦ, καὶ ἑπομένως ἡ θεία Λειτουργία, σὰν δημόσιο ἔργο, γίνεται γιὰ τὸ λαὸ τοῦ Θεοῦ ἀπὸ τὸν ἴδιο τὸ λαό. Γιατί δὲν λειτουργοῦν μόνοι τους οὔτε μυστικὰ οἱ ἱερεῖς τῆς Ἐκκλησίας, ἀλλὰ κάθε φορὰ ὁ λαὸς τοῦ Θεοῦ μὲ τοὺς ἱερεῖς του τελοῦν τὴ θεία Λειτουργία. Ὅταν λέμε λαὸς τοῦ Θεοῦ, δὲν ἐννοοοῦμε χωριστά τοὺς λαϊκοὺς ἀπὸ τοὺς κληρικούς, ἀλλὰ καὶ τοὺς λαϊκοὺς καὶ τοὺς κληρικοὺς· ὅλοι μαζὶ καὶ λαϊκοὶ καὶ κληρικοὶ εἴμαστε ὁ λαὸς τοῦ Θεοῦ.